BalkanForum - das Forum für alle Balkanesen
Erweiterte Suche
Kontakt
BalkanForum - das Forum für alle Balkanesen
Benutzerliste

Willkommen bei BalkanForum - das Forum für alle Balkanesen.
Ergebnis 1 bis 7 von 7

Ali pasha dhe Shqiperia ti - Ali Pasha und sein Albanien

Erstellt von Complexicum, 18.08.2014, 21:48 Uhr · 6 Antworten · 448 Aufrufe

  1. #1

    Registriert seit
    10.03.2013
    Beiträge
    676

    Ali pasha dhe Shqiperia ti - Ali Pasha und sein Albanien

    Projekti mė 1800, shtet i pavarur shqiptar me katėr pashallėqeAli Pasha Tepelena, ein mann von dem mann nicht all zu viel weiss.
    Er war damals Pasha von Janina, Thessalien, Morea und teile Makedoniens. Der Löwe von Janina, war einst ein gross geführchteter Strateg und wie ihn viele in seine zeit nannten imperator. Aber was wenige wissen, der löwe setze viele reformen in der für diese zeit existierende gesselschaft, er baute viele schulen, strukturen und strassen, er baute damals denn ersten zoo in der region. Er setze sich für minderheiten ein, gab denn griechen viele rechte hinsichtilich religion, soziales umfeld und bildung.
    Ali pasha war vieleicht ein Imperator, aber hatte eine vision. Es wurde einiges zugänglich, als man erfuhr das Ali Pasha ein unabhängiges Albanien wollte mit drei weiteren pashalaren, denn von berat, shkodra und serers (heute in griechenland).
    Unbestätigte quellen zufolge sollte das unabhängige Albanien von Hercegovina bis Morea (heute pellopones) erstrecken.
    Dies wurde von denn Briten unterstützt zu anfang. Bis dann die Briten sich mit denn Türken auf ein abkommen einigten. Grosse unterstützung und viel respekt holte sich der pasha auch bei Napoleon, aber der durch seinen sturz nicht viel dazu beitragen konnte.
    Zu anfang war ali pasha ein starker volstrecker der osmanen, der viele kriegen gegen die sulioten führte. So bekam er auch seinen beinamen Löwe von Janina. Später wendete er sich ab von denn osmanen und ünterstütze die sulis im kampf für die unabhängigkeit griechenlands.





    Ali Pashė Tepelena ka pasur korrespondencė me mbretin dhe kryeministrin anglez tė kohės sė tij dhe iu ka rrėfyer atyre projektin pėr njė Shqipėri tė madhe e tė pavarur, rreth 200 vite mė parė. Ky ėshtė rezultati i studimit tė prof. Irakli Koēollarit, qė kėto ditė boton librin "Burimet informative britanike pėr Ali Pashėn dhe Shqipėrinė". Mbasi ka hulumtuar nė arkivat londineze, ai ka mundur tė sigurojė raportet qė agjenti sekret britanik William Martin Leake iu ka dėrguar eprorėve pas bisedave me Ali Pashėn. Dokumentet qė botohen pėr herė tė parė, hedhin dritė mbi projektin e pashait pėr njė Shqipėri tė madhe, ku pėrfshiheshin tri pashallėqe. Shtet-kombi i Ali Pashės duket se do tė kishte edhe mbėshtetjen britanike. Dokumentet qė botohen pėr herė tė parė, tregojnė bisedėn mes Leake dhe Ali Pashės, pėrmes sė cilės zbardhet edhe projekti qė ka ky i fundit me pashain e Shkodrės, atė tė Beratit dhe tė Seresit (qytet i vogėl nė Greqinė e sotme) pėr njė shtet tė pėrbashkėt shqiptar. DR. Irakli Koēollari flet pėr librin e tij tė fundit... Botohet dhe del nė qarkullim kėto ditė libri "Arkivat sekrete britanike pėr Ali Pashėn dhe Shqipėrinė". Ēfarė sjell tė re pėr pashain e Tepelenės studimi juaj?
    Ali Pasha vazhdon tė mbetet edhe sot njė pasuri e madhe historike dhe nacionale. Pėr tė ka ende ē'tė kėrkosh, ē'tė mbledhėsh e tė trajtosh. Tema e kėtij libri ka njė natyrė tė veēantė pėr disa arsye. Ėshtė fakt se Ali Pasha e bėri Europėn tė kthejė sytė nga Shqipėria, pėr herė tė parė pas shumė shekujsh heshtjeje dhe harrese. Pasi mori pushtetin rreth vitit 1782, shumė shpejt u kthye nė njė hegjemon tė fuqishėm, aq sa pas dy dekadash u bė njeriu mė i pushtetshėm nė Ballkan. Ai bėhet faktor, jo vetėm pėr zonat pėrreth, Ballkanin, por edhe pėr Europėn, e cila nė kėtė kohė pėrjetonte ndėshkimet e pėrgjakshme nga fushatat e Bonapartit. Trupat e kėtij tė fundit, pas pushtimit tė Italisė mbėrritėn nė Prevezė, Pargė, Butrint, morėn Shtatė ishujt e Jonit, Korfuzin etj., qė i takonin Venedikut. Nė kėto kushte dhe me synime ekspansioni, Napoloni ēoi njerėz pėr tė mėsuar se si do tė pritej njė pushtim i mundshėm i territoreve tė Pashallėkut tė Janinės nga shqiptarėt. Pas kėtyre ndėrmarrjeve franceze reaguan edhe anglezėt, tė cilėt dėrguan agjentėt e tyre ushtarakė pėr tė mėsuar se cilat do tė qenė hapat e mėtejshėm qė do tė ndėrmerrnin armiqtė e tyre francezė. Anglezėt mbėrritėn nė kėto anė si vėzhgues tė kujdesshėm, si kėqyrės dhe informatorė militarė, pėr tė njohur terrenet, pėr tė mėsuar zakonet, traditat dhe bindjet e shqiptarėve, etj. Ndėrsa francezėt pėrgatiteshin pėr tė zbarkuar si agresorė.
    Njė nga njerėzit e pėrzgjedhur qė u dėrgua personalisht nga mbreti dhe kryeministri anglez me kėtė mision, pra pėr tė vėzhguar situatėn, ishte kapiteni i njohur William Martin Leake. Ai mbėrriti nė kėto anė si njė agjent ushtarak bashkė me njė eprorin e tij, ushtarak dhe profesionist i talentuar, John Morier, njė agjent vėrtet i sprovuar.
    Deri tani historiografia jonė, por edhe mė gjerė ajo europiane, e cila ėshtė marrė me Ali Pashėn dhe historinė e kėtij gjysmė shekulli, ka njohur ato qė janė thėnė nga botimet legale, publike, qė do tė thotė se Leake ėshtė njohur mė sė shumti si udhėtar romantik, autor i kujtimeve tė tij dhe jo si agjent sekret britanik, si njė njeri i cili ishte dėrguar me misione tė caktuara ushtarake dhe politike.
    Nė librin e tij tė kujtimeve tė veta ai ka folur pėr Shqipėrinė e shqiptarėt, traditat, historinė, ilirėt, trashėgiminė, zakonet, veshjet, etnografinė, gjuhėn e tyre, etj., por nė asnjė rast ai nuk na flet se kush qenė arsyet e vėrteta tė vizitės sė tij nė Pashallėkun e Janinės dhe ēfarė ēėshtjeje konkretisht bisedonte ai nė mėnyrė sekrete me Ali Pashėn.
    Pėrderisa Leake kishte mision dhe qėllime sekrete, si agjent sekret i Britanisė sė Madhe, ēfarė ka raportuar dhe nisur drejt Londrės?
    Ka njė numėr tė madh dhe periodik raportesh dhe informacionesh me anė tė tė cilave Kapiteni i Artilerisė Mbretėrore Willim Martin Leake ka informuar mbretin e Anglisė, kryeministrin dhe ministrin e Jashtėm Xhorxh Kaninng pėr detyrat qė i kishin ngarkuar. Kėto asnjėherė deri mė sot nuk janė bėrė publike.
    Tani pas 200 vitesh, tė gjitha kėto informacione sekrete i kemi marrė, pėrkthyer dhe analizuar, pėr tė qenė pjesė e librit tim. Nė kėto kushte, tani pėr herė tė parė mėsojmė se:
    Cilat qenė pėrpjekjet e Ali Pashės pėr tė krijuar njė shtet kombėtar shqiptar. Kėto prirje dhe tendenca tė tij pėr tė bėrė njė shtet tė mėvetėsuar dhe indipendent patėn natyrisht influencat dhe ndikimet e lėvizjes iluministe europiane, sepse nė kėtė kohė lindėn tendencat pėr krijimin e shteteve tė para kombėtare nė Europė. Kuptohet, nga dokumentacioni qė kemi siguruar, pra nga mesazhet qė Liku i ka dėrguar kryeministrit, mbretit, dhe ministrit tė Jashtėm britanik, mėsojmė shumė ēėshtje tė panjohura rreth synimeve tė tij pėr konceptin 'Shqipėri' si njė institucion territorial dhe etnik, pėr shqiptarėt si popull, shtrirjen dhe vendshtrirjen e tyre. Dokumentet janė provė e rėndėsishme pėr kėto prirje tė Ali Pashės dhe formimin nacional tė tij.
    Informacionet qė do tė vijnė pėrmes kėtij botimi janė tė gjitha tė panjohura.
    Materialet arkivore bėjnė tė njohur dhe qartėsojnė se marrėdhėniet e Ali Pashės me Britaninė e Madhe qenė mė tė mira sesa ato me rusėt apo francezėt. Tepelenasi i ka parė britanikėt jo si njė fuqi ogurzezė dhe as si njė shtet me synime ekspansioni ndaj trojeve shqiptare.
    Ndryshe i ka parė ai francezėt. Tek Bonaparti ai shikonte njė fuqi kėrcėnuese, kėrcėnimi i sė cilės ishte serioz pėr territoret e vendit tė tij. Ai kishte arritur nė kėto qėndrime sepse i kishte kontrolluar ata nga afėr, kishte grumbulluar informacione rreth veprimtarisė sė tyre dhe kishte konstatuar nė mėnyrė tė drejtpėrdrejtė se cilat qenė misionet dhe qėllimet ndaj tokave tė tij.
    E kundėrta kishte ndodhur me britanikėt. Ai i ka parė britanikėt si aleatė seriozė pėr qėllimet e tij tė rėndėsishme siē ishte krijimi i shtetit tė pavarur - njė synim ky qė e kishte jo vetėm ėndėrr, por edhe objektiv tė palėviz-shėm - konstant, nga fillimi i karrierės dhe gjer nė momentet e fundit tė jetės. Dokumentet e kėtij libri ofrojnė shumė tė papritura rreth pėrpjekjeve tė pashait pėr krijimin e njė shteti tė pavarur.
    A ka folur pėr kufij tė kėtij shteti?
    Nė kėto dokumente del indirekt se cilat janė synimet e tij territoriale. Ka njė dokument interesant qė zbardh njė bisedė mes Ali Pashė Tepelenės dhe Kapitenit William Leake. Kėtė tė fundit Leake e ka raportuar menjėherė tek eprorėt nė Britaninė e Madhe. Leake e ka pyetur pashain se cili do tė ishte qėndrimi i tij nė rast tė njė invazioni tė mundshėm tė trupave tė Napoleonit? Pėrgjigjja e tij ka qenė se, ai me shqiptarėt e tij do t'i kundėrvihej vendosmėrisht.
    Mė tej, Leeke e ka pyetur se si do tė reagonte ai nėse do tė ketė njė krizė tė mundshme turke? Pashai ėshtė shprehur se, nėse do tė ketė njė krizė tė mundshme osmane, dėshira e tij ėshtė qė tė mobilizohet pėr tė realizuar shkėputjen pėrfundimtare nga Porta e Lartė dhe tė shpallė independencėn e shtetit tė tij.
    Nė vazhdim, pėr tė detajuar pėrgjigjen, Leake e ka pyetur Ali Pashėn se "si do tė reagonin dy pashallėqet e tjera shqiptare me tė cilat kufizoheni, ai i Beratit dhe ai i Shkodrės?"
    Pėrgjigjja e Ali Pashės ka qenė tejet interesante: "Unė, - ėshtė shprehur ai, - kam biseduar me dy pashallarėt shqiptarė, atė tė Shkodrės dhe tė Beratit, madje edhe me Sulejman Pashėn e Seresit (qytet i vogėl nė Greqinė e sotme), dhe kemi vendosur qė nė njė moment tė tillė tė krijojmė shtetin tonė tė pėrbashkėt".
    Pėrmes kėtij informacioni, Leake, ndėrsa njofton qeverinė e tij pėr bisedėn e mėsipėrme, shton se, "Ky qėndrim i Ali Pashės, na kujton njė qėndrim tė para 4 viteve tė Ibrahim Pashės sė Beratit, i cili na ka pohuar nė bisedė direkte tė njėjtėn gjė".
    Kuptohet qartė pra, se ka pasur njė lėvizje tė gjerė pėr krijimin e njė shteti shqiptar brenda trojeve tė pashallėqeve shqiptare.
    Ėshtė natyrisht njė ngjarje shumė e rėndėsishme dhe e panjohur, qė shfaqet nė kėto dokumente qė dalin pėr herė tė parė nė dritė.
    Ka pasur pra njė komunikim mes mbretit anglez dhe Ali Pashės. Ē'kuptohet prej letrave tė shkėmbyera?
    Nė libėr ka letra direkte edhe tė kryeministrit dhe tė ministrit tė Jashtėm anglez pėr Ali Pashėn. Nė to pashai shqiptar vlerėsohet nė mėnyrė tė veēantė prej vetė atyre. Kuptohet qė Ali Pashė Tepelena ka pasur njė rol tė rėndėsishėm nė ato dekada, pėr marrėdhėniet mes Anglisė dhe Turqisė, qė nė situata kritike mes kėtyre Fuqive tė Mėdha ai ka qenė interlokutori mė i rėndėsishėm nė vendosjen e balancave dhe ekuilibrave mes tyre. Edhe kėto fakte, ne i mėsojmė pėr herė tė parė nga ky dokumentacion. Ka letra tė kryeministrit britanik, tė mbretit dhe ministrit tė Jashtėm, me vlerėsime unikale pėr kėto kontribute dhe tė tjera, qė i ka dhėnė Ali Pasha Britanisė sė Madhe.
    Duhet tė rikujtoj se interesi i qeverisė britanike nė kėtė kohė ishte tė godiste ose tė frenonte ekspansionin francez nė kėto anė tė Ballkanit. Britanikėt shprehen qartė se "goditja e brigjeve jugore tė Shqipėrisė cenon interesat tona, britanike". Pra, ata e donin dhe e vlerėsonin Ali Pashėn si fuqi tė rėndėsishme pėr tė ndaluar legjionet franceze, nė rastin e njė agresioni tė mundshėm nė kėto anė, ndėrsa ky i fundit kėrkonte njė aleat tė fuqishėm nga jashtė pėr qėllimet dhe interesat e tij politike dhe ushtarake, si ndihmė dhe mbėshtetje nė rastin e njė sulmi nga jashtė apo edhe nė rastin e shkėputjes dhe shpalljen e njė shteti indipendent shqiptar.
    Si pėrfundoi aleanca e pashait me britanikėt?
    Libri sjell dokumente dhe tė dhėna, me tė papritura dhe tė panjohura, edhe nė kėtė aspekt qė pyesni. Nga informacionet dhe raportet sekrete tė agjentėve britanikė, del se Anglia e ka mbėshtetur fuqimisht Ali Pashėn dhe idenė pėr pavarėsinė e Shqipėrisė, por ndryshimet e fundit politike nė Perandorinė Osmane, fatkeqėsisht imponuan tek qeveria britanike mendimin se pėr interesa tė tjera mė tė mėdha dhe pragmatiste duhet braktisur Ali Pasha e duhet mbėshtetur Turqia. Kjo pėrkon me kohėn kur pashai tepelenas pothuajse e kishte bėrė fakt shkėputjen. Rrethanat e krijuar rishtazi nė arenėn ballkanase dhe mė gjerė, ndėrsa ardhja e njė Sulltani tė ri filloi qeverisjen me dorė tė hekurt, i ndryshoi pozicionin dhe orientimin e politikės sė jashtme britanike pėr kėto anė ballkanike. "Foreign Office"-it i interesonte mė shumė njė aleancė dhe marrdhėnie tė mira me njė perandori (sikundėr ishte Perandoria Osmane) se sa njė pashallėk. Nė kėto rrethana, Britania e Madhe e la pashain tė ekspozuar ndaj hakmarrjes sė egėr osmane.
    Ali Pasha, ishte njė strateg, njė diplomat i menēur, njė misionar me prirje nacionale dhe indipendentiste, apo njė gjakatar, tiran, nacionalist?
    Nė kohėn kur ai jetoi, nuk kishte asnjė monark qė brenda formės sė vet tė qeverisjes tė mos kishte tirani. Monarkitė mesjetare, kudo ku ato vegjetonin nėpėr Europė, nėnkuptonin pushtet absolut: pra monarkė nė duart e tė cilėve pėrqendroheshin pushteti ekzekutiv, ai legjislativ, ai gjyqėsor politik dhe mbase edhe ai moral. Kėto ishin monarkitė mesjetare europiane me tė drejta absolute tė monarkut.
    Pėr kėto arsye, edhe tek Ali Pasha, ka brenda pushtetit tė tij edhe elementė tė tiranit, por pa mė tė voglin dyshim, edhe tė vizionarit, tė reformatorit, tė njeriut me njė kurajė tė rrallė pėr t'u ngritur kundėr njė robėrie shekullore, por edhe tė njė diplomati tė talentuar dhe tė njė politikani tė ēuditshėm, si rrallė tjetėr nė trevat e Ballkanit dhe mė gjerė.
    Brenda kėtij politikani vizionar gjallojnė tė gjitha, por trendi dhe tendenca e tij dominohet nga ajo e njė reformatori qė zgjoi pėrgjumjen e popujve tė Ballkanit dhe ushqeu kurajėn e pėrpjekjeve pėr pavarėsi. Nga kėto s'pėrjashtohej Ali Pasha. Ai ka bėrė shumė gjėra me vlerė pėr Shqipėrinė e shqiptarėt. Akoma s'kemi bėrė evidente gjėra tė tjera tė tij, siē qe projekt-marrėveshja ligjore qė ai bėri me rusėt nė vitin 1796 pėr krijimin e njė shteti.
    Tek ky njeri shohim pararendė-sin e formimit tė ndėrgjegjes nacionale. Lexuesi do shohė mendimin e tij se ē'janė shqiptarėt e kombi i tyre. Ai ėshtė njeriu i parė qė u mėsoi shqiptarėve dhe grekėve rebelimin kundra Portės sė Lartė, kundėr robėrisė osmane. Pashallėku i tij ato kohė pati lulėzimin mė tė madh ekonomik ndėr zonat nėn Perandorinė Osmane. Shumė prej ndėrtimeve tė tij ne i kemi monumente tė trashėgimisė kulturore dhe njė pjesė e madhe tjetėr e ndėrtuar prej tij janė jashtė Shqipėrisė, nė Greqi. Ali Pasha ishte njeriu qė mbėshteti ngritjen e shkollave tė para, ai ngriti "Zosimea"-n nė Janinė dhe shkollėn tjetėr "Bolano". Ishte i pari qė ēoi studentė me bursė nė Milano, Dresden, Vjenė, qė u kthyen si mjekė, ndėrtues, etj. Ai ėshtė kontribuuesi mė domethėnės nė pavarėsinė greke, pasi gjithė komandantėt e tij u bėnė luftėtarėt mė aktivė pėr pavarėsinė greke dhe ministra nė qeverinė e shtetit tė parė grek. Kryeministri i parė grek, Koleti, ka qenė ministėr i Financave te Ali Pasha.
    Janina, pashallėku i fuqishėm i Ali Pashė Tepelenės, sot ėshtė nė Greqi, bashkė me trupin e pashait...
    Trupi ėshtė i varrosur nė Janinė, ndėrsa koka nė Stamboll, dhe kjo ėshtė e sigurt. Ka njė varr tė kokės sė tij nė Stamboll. Pas procesionit qė bėhej me kokat e prera tė rebelėve, ato flakeshin. Por, nė rastin e kokės sė Ali Pashės ajo pati njė fat tjetėr. Ka qenė njė dervish shqiptar, mik i familjes sė tij, qė e bleu kokėn e tepelenasit, pra ka paguar pėr ta marrė kokėn e prerė tė Ali Pashės qė ta varroste. Dhe kėshtu bėri. Natyrisht qė unė disponoj tė dhėnat e mjaftueshme pėr vendndodhjen e varrit tė kokės sė tij. Aty ku ėshtė varrosur ajo, gjenden, nė krah tė tij, edhe varret e dy djemve dhe nipit tė tij. Duke gjykuar si historian, vlerėsoj se ėshtė me interes nisma pėr sjelljen e kokės sė kėsaj figure me vlera dhe rėndėsi tė veēantė pėr historinė e vendit tonė.


    “Gjuha shqipe nė komunikimet publike”,- njė libėr pėr problemet e shqipes standarde sot
    • Nga Rami Memushaj
    Tempujt e argėtimit
    • The Economist*
    Vazhdojmė... edhe pse na reduktuan ndjeshėm
    • Intervistoi Ben Andoni



    http://www.balkanweb.com/gazetav5/ar....php?id=126462

  2. #2

    Registriert seit
    27.10.2013
    Beiträge
    5.303
    Was hat er für die Muslime getan?

  3. #3

    Registriert seit
    10.03.2013
    Beiträge
    676
    Zitat Zitat von Hamburg1711 Beitrag anzeigen
    Was hat er für die Muslime getan?
    Welche muslime?

  4. #4

    Registriert seit
    27.10.2013
    Beiträge
    5.303
    Zitat Zitat von Complexicum Beitrag anzeigen
    Welche muslime?

    Menschen die sich zum islam bekennen

  5. #5

    Registriert seit
    10.03.2013
    Beiträge
    676
    Zitat Zitat von Hamburg1711 Beitrag anzeigen
    Menschen die sich zum islam bekennen

    Kommt doch drauf an welche nation..

  6. #6

    Registriert seit
    27.10.2013
    Beiträge
    5.303
    Zitat Zitat von Complexicum Beitrag anzeigen
    Kommt doch drauf an welche nation..

    Im Islam gibt es denn Gedanken des Nationalismus nicht

  7. #7

    Registriert seit
    10.03.2013
    Beiträge
    676
    Zitat Zitat von Hamburg1711 Beitrag anzeigen
    Im Islam gibt es denn Gedanken des Nationalismus nicht
    Das ist eben der unterschied zwischen albaner und die wahl ihrer religion. Das war łbrigens die geburtsstunde des nationalismus, ende 18. anfang des 19. Jhr. Das wort nationalist wird immer in verbindung mit dem nationalssozialismus gesucht.

    Er unterstütze im allgemeine denn islam, wie es schon sagt war er selbst moslem, war aber gegen die islam orientienten vasalenherrschaft der osmanen. Zur dieser zeit war, rumelie in einer art anarchie "im osmanischen begriff" geraten. Zum ärger des osmanischen reiches und dem sultan. Ali pasha brachte parallele institutionen auf dem balkan.

Ähnliche Themen

  1. Ramuz Haradinaj und seine Morde an Zivilisten
    Von lupo-de-mare im Forum Geschichte und Kultur
    Antworten: 121
    Letzter Beitrag: 15.06.2006, 23:45
  2. Antworten: 18
    Letzter Beitrag: 01.12.2004, 21:27
  3. Petersen und sein Report an den UN Sicherheits Rat
    Von lupo-de-mare im Forum Politik
    Antworten: 1
    Letzter Beitrag: 30.11.2004, 18:59
  4. Bin Laden und sein Partner die NATO im Balkan
    Von lupo-de-mare im Forum Geschichte und Kultur
    Antworten: 0
    Letzter Beitrag: 03.10.2004, 15:11
  5. Antworten: 0
    Letzter Beitrag: 08.09.2004, 18:53